Marres Education

Richting het einde van het studiejaar 2024-2025 is Marres benaderd om workshops te geven aan studenten van Fontys Hogeschool Eindhoven en Tilburg. Het ging hierbij om een groep studenten die niet (meer) zeker zijn over hun studiekeuze en vanuit Fontys handvaten ter (her)oriëntatie aangeboden kregen. Onderdeel van dit aanbod waren drie workshops gegeven door Marres-docenten: Het Broodverhaal (Dagmar van Wersch), De Onzichtbare Collectie (Bibice Piets) en Sensory Mapping door mijzelf. Alle studenten hebben deelgenomen aan alle workshops.

Voor Sensory Mapping nam ik de studenten op die zonnige dag mee naar buiten; ze namen deel in groepen van 10-15 personen. Op de Fontys Campus in Eindhoven bevindt zich tussen de gebouwen een natuurrijke binnenplaats met bomen, perken en veel mogelijkheden om je samen of alleen terug te trekken. Hier kregen de studenten de opdracht om, zonder woorden te gebruiken, in kaart te brengen wat ze in die omgeving zintuiglijk waarnamen. De vraag was om voor geur, geluid, voelen en zien minstens één ding uit de omgeving op te nemen in de sensory map. Ze werden gestimuleerd om vooral niet meteen van het visuele uit te gaan, maar te beginnen door de ogen te sluiten. Wat neem je dan nog waar van je omgeving?

De studenten konden gebruik maken van papier, stiften en vetkrijt. Het was niet voor iedereen gemakkelijk om een begin te maken; het kostte sommigen wat tijd om bewust waar te nemen waar je normaal niet bij stil staat. Daarna komt de vraag van het vertalen van wat je waarneemt naar een uitdruk op papier. Zowel de beleving van de omgeving als de uitdruk daarvan zijn subjectief. Waar de een het geluid van een vrachtwagen niet eens opmerkt, vind de ander het misschien overheersend storend. En met welke vormen en kleuren geef je de aanwezigheid daarvan een plek op je sensory map?

Het openstellen van je zintuigen, waarnemen, voor jezelf definiëren wat je opmerkt en dit verduidelijken aan een ander, is natuurlijk overdraagbaar op oneindig veel situaties.

De studenten hadden een kwartier de tijd om hun sensory maps te maken, waarna we ze allemaal bij elkaar legden voor een nabespreking. Daar lag dan, op papier gevat, de collectieve, zintuiglijke beleving van één en dezelfde omgeving. Zijn er overeenkomsten of verschillen? Waar zitten die in? Kun je elkaars kaarten begrijpen? Wat valt je op aan andere kaarten?

Het was vooral interessant om te bespreken wat ze uit deze oefening kunnen meenemen naar hun studie en, in de toekomst, hun beroep. Het openstellen van je zintuigen, waarnemen, voor jezelf definiëren wat je opmerkt en dit verduidelijken aan een ander, is natuurlijk overdraagbaar op oneindig veel situaties. En wie eenmaal goed het waargenomene kan duiden en communiceren, kan zelf ook beter bewust omgevingen creëren. Of het nu gaat om een arts die niet alleen symptomen moet kunnen herkennen, maar ook een veilige, hoopvol stemmende omgeving binnen het behandeltraject moet kunnen waarborgen. Of een docent, die niet alleen moet kunnen lezen wat er speelt bij leerlingen als individuen en groepen, maar ook een stimulerende leeromgeving moet creëren. Of een productontwikkelaar…Of een eigenaar van een winkel…Of… Nou ja, waar is het eigenlijk niet van toepassing?

Tekst: Germaine Sijstermans

(Extern) Bezoek: 14 mei 2025

Naar aanleiding van de cursus voor Interne Cultuur Coördinator (ICC’er) van Pit Cultuurwijzer vond op basisschool Op gen Hei een creatieve workshop plaats: Een Oplossing voor Frida. De vraag van school was of wij konden helpen met het ontwikkelen van een les over het gehoor waarbij er meer aandacht was voor creativiteit en het procesgericht leren. 

Tijdens de presentatie vertelden ze enthousiast over hun ideeën. Het was prachtig om te zien hoe betrokken, onderzoekend en vindingrijk de leerlingen te werk gingen

De setting was meteen pakkend: een ontploffing in het lab had Frida’s gehoor aangetast en de leerlingen kregen de opdracht haar te helpen. Met een spannend verhaal, een knuffel met verband om haar oor en geluidsexperimenten werden de leerlingen direct het verhaal ingetrokken. Ze bedachten en bouwden met eenvoudige materialen (zoals houtjes, dopjes, touw en elastiekjes) hun eigen communicatiemiddel. Daarbij werd gewerkt zonder lijm of plakband, wat het creatieve denkproces extra uitdaagde. Vervolgens maakte de leerlingen een analyse van hun prototype en gaven ze hun uitvinding een naam. 

Tijdens de presentatie vertelden ze enthousiast over hun ideeën. Het was prachtig om te zien hoe betrokken, onderzoekend en vindingrijk de leerlingen te werk gingen. Een inspirerende ochtend vol verwondering, samenwerking en oplossingsgericht denken – Frida had zich geen betere hulp kunnen wensen!

Tekst en afbeeldingen: Farah Wilbers

(Extern) Bezoek: 9 mei 2025

De samenwerking met de studenten van het conservatorium in Groningen was bovengemiddeld indrukwekkend en ik deel graag met jullie waarom.

De studenten van het conservatorium Groningen gaf ik een schrijfopdracht over verborgen verhalen. Tijdens deze workshop worden ze uitgenodigd om een perspectief of verhaal te kiezen dat voor hen belangrijk is. Dit kan een persoon uit het heden of verleden zijn, een historisch figuur of een fictief personage uit een boek, serie of film. Vervolgens schrijven ze een brief aan of vanuit het perspectief van deze persoon. De opdracht is bedoeld om te reflecteren over identiteit, erfgoed en welke verhalen meer aandacht verdienen.

De nabespreking met de studenten was indrukwekkend en ontroerend. Een student schreef aan een jeugdvriend die hem altijd is blijven steunen, ook tijdens periodes waarin hij het moeilijk had. Dat ze tijdens het sporten rond hun 16e zich naar elkaar opende over gedachten en gevoelens waar ze mee zaten, en zo steun vonden bij elkaar. Waarom doen meer jongens dit niet? Dit verhaal raakte mij, niet alleen vanwege de bijzondere band, maar ook vanwege de bereidheid van deze student om dat openlijk in de groep te delen. Kwetsbaarheid onder jongens is vaak nog een taboe. 
Een andere student las zijn brief aan zijn grootvader voor. Een boer wier droom om muzikant te worden nooit is uitgekomen. In die tijd was dat helaas onmogelijk. Hij bedankte zijn opa dat ze hun liefde voor muziek konden delen. Nu hij zelf aan het conservatorium studeert, voelt hij alsof hij de muzikale erfenis van zijn grootvader mag voortzetten. Een bijzonder perspectief over de muzikale verbinding in een familie. Al met al een waardevolle reflectie op hoe erfgoed leeft binnen relaties en persoonlijke verhalen.

Wat mij opviel is hoe geëngageerd de studenten gedurende de hele dag waren. Ook hoe respectvol ze met elkaar omgingen. Om open en kwetsbaar je verhaal te kunnen doen moet je je veilig voelen.

Aan het einde van de dag was er een gezamenlijke nabespreking met de studenten, Farah Wilbers (Hoofd Educatie) en Bibice Piets (Educatie Medewerker). Wat mij opviel is hoe geëngageerd de studenten gedurende de hele dag waren. Ook hoe respectvol ze met elkaar omgingen. Om open en kwetsbaar je verhaal te kunnen doen moet je je veilig voelen. De studenten beaamde dat ze zo close zijn door hoe kleinschalig en intiem de opleiding is ingericht. Door coöperatieve projecten leren ze elkaar kennen en samenwerken. Een van de leidinggevende ontving mijn compliment met open armen omdat hij zich daar bewust voor inzet. Een dag vol verbinding en inspiratie!

Tekst: Yala Claessens

Bezoek: 25 april 2025

Dit schooljaar heeft Marres samengewerkt met basisschool Dynamiek in Maastricht West. De school werkt vanuit een krachtige visie, die aansluit bij hoe wij de kinderen bij Marres Educatie willen benaderen. De vraag ‘Wie ben ik?’ heeft daarin een belangrijke plek. De school werkt met CNAL-middagen, wat staat voor Creatief, Nieuwsgierig, Actief Leren. Binnen de CNAL-middagen wordt onderwijs in samenhang gegeven voor de wereld oriënterende en creatieve vakken. Aansluitend bij het programma op school, ontwikkelde Marres verschillende workshop series die aansloten bij de thema’s die op school centraal stonden tijdens de CNAL-middagen.

Zo kwam ik gedurende het hele schooljaar verschillende keren bij alle klassen langs, om tijdens de workshop het betreffende thema vanuit een andere invalshoek te benaderen. We gebruikten daarvoor de kennis en ervaring die we hebben opgedaan tijdens het onderzoeksproject SenseSquared, een internationale samenwerking over zintuiglijk leren en het stimuleren van creativiteit.

Ter afsluiting van de workshopreeks brachten de leerlingen een bezoek aan Marres, waar ze via zijn muurschilderingen en bouwwerken kennis maakten met het werk en de leefwereld van de Mexicaanse kunstenaar Alejandro Galván. En ook hier nodigden we de kinderen uit om hun hele lichaam én hun creativiteit te gebruiken, ze brachten de personages van de muurschildering tot leven en verbeelden in een eigen muurschildering hun eigen thuis.

Als ik in de hal mijn lunch zat te eten of als ik over het schoolplein liep, werd ik geregeld aangesproken door enthousiaste leerlingen: ‘Kom je vandaag bij ons?’ Of: ’Gaan we weer bouwen?’ 

Tekst en foto’s: Dagmar van Wersch

Geïnspireerd op het werk van Alejandro Galván, hebben leerlingen van het Broekland College lucha libre maskers gemaakt. Een grote inspiratiebron voor Galván zijn de maskers die de krijgers dragen in de Mexicaanse worstelsport.Hij verzamelt deze maskers op markten in Mexico en hangt ze vervolgens op in zijn studio, waar ze dienen als inspiratiebron voor zijn grote muurschilderingen. 

Leerlingen van het Broekland College hebben voor de brugklas challenge in groepjes van vier een masker ontworpen en met naald en draad in elkaar gezet. Aangezien de brugklas challenge in het thema stond van duurzaamheid, mochten de leerlingen enkel gebruik maken van restmateriaal. Stoffen uit de kringloop, oude kleding van thuis, knutselmateriaal van oude projecten, het werd allemaal gebruikt om de maskers in elkaar te zetten. In totaal hadden de leerlingen drie lesuren om de maskers te ontwerpen, het patroon uit te knippen, het masker in elkaar te zetten en te versieren. Voor veel leerlingen was het de eerste keer werken met naald en draad en het was fantastisch te zien hoe snel ze het oppakten. Sommige leerlingen vonden het zelfs rustgevend! De maskers zijn kleurrijk, soms angstaanjagend, en zullen binnenkort tentoongesteld worden in het Museum in school. 

Tekst: Bibice Piets

In elke discipline gebruiken we onze zintuigen, vaak zonder erbij na te denken. Bewust zijn van hoe we onze zintuigen gebruiken en het trainen van onze zintuiglijke kennis zou nuttig kunnen zijn in het Universitaire curriculum. Maar hoe precies maken de zintuigen deel uit van disciplines zoals recht, medische wetenschap en praktijk, bedrijfsleven, marketing, kunst en cultuur? Wat voor soort training zou de zintuiglijke kennis kunnen versterken en hoe zouden verschillende disciplines en de kunsten elkaar hier kunnen informeren?

Dit jaar is het Premium team gevraagd om de zintuigen binnen hun vakgebieden te onderzoeken en dit te verbinden met het veld van vrijetijdsruimtes. Het onderzoeksthema is: Hoe en in welke mate gebruik je belichaamde kennis in je toekomstige werkruimte? Hoe train je dit? Verschilt de manier waarop je je zintuigen en lichaam gebruikt in je professionele leven van hoe je ze gebruikt in vrijetijdsruimtes, zoals beurzen, musea, bossen of de sportschool?

Een Team van 5 studenten is deze onderzoeksopdracht aangegaan en hebben hun bevindingen gezet in een magazine ‘The Senses at Work’.

Angelica D’sa, Divine Lecis, Lia (Kai) Stoyanova, Pei Fang, Saloni Meghnani

Jongeren van het Broeklandcollege in Hoensbroek nemen deel aan de workshopreeks Extended_VMBO, geïnspireerd op het onderzoek van Extended naar nieuwe duurzame materialen voor mode en design.

Het doel van deze lessen is om de jongeren in aanraking te brengen met hedendaagse cultuur en ecologische vraagstukken, door op een praktische wijze hiermee aan de slag te gaan en eigen ideeën te ontwikkelen. 

De workshopreeks start met een zintuiglijke introductie tot duurzame materialen. De studenten voelen, reuken en benoemen wol, hennep, katoen, papierpulp en polyester. Ze onderzoeken waarvoor de materialen gebruikt worden en welke verwerkingsstappen de materialen ondergaan. 

Op 23 mei bezoeken ze de tentoonstelling ‘Opaque Spirits’ van kunstenaar Arturo Kameya. Tijdens een interactieve rondleiding doen de studenten al schetsend inspiratie op voor hun eigen designobject.

Ze laten zich inspireren door de werkwijze van kunstenaar Yi-Jing en Vincent Dassi. Oud papier wordt met water tot pulp gemaakt. Vervolgens wordt de pulp gezeefd en gemengd met een duurzame lijm. Er ontstaat een bewerkbaar materiaal waarmee de jongeren hun eigen design maken.

In de daaropvolgende bijeenkomst op school werken de jongeren verder aan de praktische uitvoering van hun ontwerp en word er gefocust op het concept. 

Vervolgens reflecteren de studenten tijdens een evaluatiemoment over het maakproces, hun eigen ontwerp en de connectie van duurzaamheid en design.

Het project vindt wekelijks plaats op 16 mei, 23 mei en 30 mei 2024.

Ben je ook geïnteresseerd in een Extended-project op school? Stuur dan een e-mail naar educatie@marres.org.