Marres Education

Midden in het Limburgse heuvellandschap bevindt zich Stichting Wereldwijd. In een voormalige huishoudschool is een cursuscentrum ingericht voor asielzoekers, vluchtelingen en statushouders met een afstand tot de arbeidsmarkt. Een belangrijk onderdeel van de stichting is het project WereldTools. Binnen dit project ontvangen deelnemers materialen waarmee zij in hun land van herkomst een klein bedrijf kunnen starten. Zo ondersteunt Stichting Wereldwijd mensen die zijn uitgeprocedeerd en terugkeren naar hun land van herkomst. Samen met de terugkeerder wordt een kist samengesteld met materialen die aansluiten bij zijn of haar plannen en toekomstperspectief.

Op 23 juli bracht een grote groep deelnemers van Stichting Wereldwijd een bezoek aan Marres. Op het programma stonden een bezoek aan de Limburg Biënnale en een speciaal programma in de tuin. Daar maakten de deelnemers kennis met Chorusing Symbionts van kunstenaar Matteo Marangoni. Het werk bestaat uit een groep kleine klankwezens die zich tussen het groen verschuilen en geluiden (re)produceren. Ze nodigen bezoekers uit om aandachtig te luisteren naar hun omgeving.

Het werk riep veel nieuwsgierigheid op bij de deelnemers. Steeds opnieuw vroegen zij zich af wat ze precies hoorden: waren het echte vogels, of kwamen de geluiden van de elektronische diertjes die zich in de bomen hadden verstopt? Juist die twijfel zorgde ervoor dat de deelnemers extra aandachtig naar hun omgeving luisterden.

Vervolgens verkenden we samen de tuin aan de hand van de kleurenkaart van kunstenaar Sanne Vaassen. De kaart vormde een mooie aanleiding voor gesprekken en bood tegelijkertijd een laagdrempelige manier om de Nederlandse taal in de praktijk te oefenen. Welke kleuren zien we in de tuin? Groen, oranje, paars en rood. Welke woorden gebruiken we om het groen om ons heen te beschrijven? Struik, plant, boom en bloem.

Dit bezoek liet opnieuw zien hoe een kunstbenadering kan bijdragen aan taalontwikkeling, verbinding en het aandachtig ervaren van de omgeving.

Tekst en afbeeldingen: Bibice Piets

Toen ik op 31 juli de deuren van Marres opende zag ik een aantal bekende gezichten op de stoep staan. Ik had voor deze groep mensen al eens eerder een presentatie gegeven. De groep inburgeraars die Marres kwam bezoeken is onderdeel van de Zelfredzaamheidsroute (Z-route), die zich specifiek richt op inburgeraars die moeite hebben om de Nederlandse taal op een regulier niveau te leren. Juist door taal in de praktijk te oefenen en op bezoek te gaan bij verschillende organisaties in de stad ontstaat er verbinding met een plek en dat versterkt de participatie.

Het bezoek startte met een kop koffie in de tuin, waar ik iets vertelde over Marres; het huis, de tuin en de tentoonstelling. De begeleider van de groep vertaalde, waar nodig, mijn woorden naar het Arabisch. Vervolgens liepen we met de bingokaart door de tentoonstelling. Er werden veel foto’s gemaakt en bijna alle deelnemers hadden interesse in de kunstwerken. Iedereen kon op eigen tempo de ruimtes verkennen en de kunst op zich laten inwerken. Toen iedereen klaar was met de bingokaart verzamelden we weer in de tuin. Hier gingen we in gesprek over de kunstwerken en wat ze van de tentoonstelling vonden.

Het laatste deel van het programma bestond uit het ontdekken van de tuin. De tuin was een bijzondere plek voor de groep en ze herkenden planten en kruiden uit hun eigen tuinen. Sommige deelnemers lieten mij foto’s zien van het dorp in Syrië waar ze zijn opgegroeid en andere deelnemers vertelden me over de bijzonderheden van de planten, zoals wanneer je thee moet drinken van een bepaalde plant om zo maagklachten tegen te gaan. 

De kleurenkaart van Sanne Vaassen uit het boekje Ommuurde Tuin werkt ook altijd goed, specifiek als het soms moeilijk is om lange gesprekken met elkaar te voeren door een taalbarrière. Visuele aankooppunten bieden houvast en zorgen ervoor dat je makkelijker met elkaar kan communiceren.

Na nog een laatste kop koffie in de tuin was het tijd om weer afscheid te nemen. De deelnemers bedankten me allemaal persoonlijk en gingen daarna weer hun eigen weg.

Tekst: Bibice Piets

Op zaterdag 18 juli was Serve the City op bezoek bij Marres om de Limburg Biënnale te bezoeken. Een kleine groep deelnemers had zich aangemeld, maar juist dit zorgde voor een intieme setting waar mensen echt met elkaar in gesprek konden.

Het doel van deze middag was voor mensen om in contact te komen met elkaar en verbinding te stimuleren. Door mensen met gedeelde interesses aan elkaar te koppelen hoop je dat er duurzame connecties tot stand komen. Het was dan ook fantastisch om te zien toen dat in de praktijk gebeurde.

Na een voorstelrondje deelde ik de bingokaart uit en liepen de deelnemers door de tentoonstelling. Gelijk zag je dat ze samen op zoek gingen naar de kunstwerken en in gesprek gingen over welke kunstwerken ze mooi en interessant vonden, wat hen juist niet aansprak maar ook over connecties met hun persoonlijke leven. Kunst is een mooi verbindingsmiddel en het was in deze context een veilige manier om elkaar beter te leren kennen. Uiteindelijk ben ik nog met de groep door de tentoonstelling gelopen en heb ik een aantal leuke feitjes en werken die de deelnemers interessant vonden uitgelicht.

Om half 5 was de rondleiding afgelopen en het was bijzonder om daarna te zien dat een aantal deelnemers nog samen door de tentoonstelling liepen. Het doel was bereikt: mensen verbinden met een gedeelde passie.

Tekst en afbeeldingen: Bibice Piets

Op woensdag 3 juni kwamen leraren van verschillende scholen samen in de tuin van Marres voor een inspirerende middag. De bijeenkomst werd georganiseerd door MosaLira, de overkoepelende organisatie waarbij 21 scholen en onderwijsvoorzieningen in Maastricht zijn aangesloten.

Hoewel een aantal deelnemers elkaar al kende, maakten velen deze middag voor het eerst kennis. We begonnen daarom met een voorstelrondje, gevolgd door de opdracht met het brooddeeg. Deze oefening hielp de deelnemers niet alleen om elkaar beter te leren kennen, maar nodigde hen ook uit om vanuit herinneringen, emoties en gevoel de workshop te ervaren.

Daarna maakten de deelnemers kennis met De Ommuurde Tuin, een publicatie samengesteld door Gladys Zeevaarders. Voor dit boekje vroeg zij verschillende kunstenaars om hun eigen artistieke praktijk te verbinden met de tuin van Marres.

Een van de opdrachten was de kleurenkaart van Sanne Vaassen. De tuin verandert iedere dag en daarmee ook het kleurenpalet dat er te ontdekken is. Gewapend met de kleurenkaart gingen de deelnemers op zoek naar bladeren die overeenkwamen met de aangegeven tinten. De gevonden blaadjes werden verzameld in een boekje. Wie ze daar langere tijd in bewaart, ziet hoe de kleuren langzaam veranderen en de tijd zichtbaar wordt in de verzameling.

Vervolgens koos iedere deelnemer een blad met een opvallende vorm, een gaatje of een scheurtje. Vanuit dit natuurlijke uitgangspunt maakten zij een tekening. Hoe kun je met je eigen verbeelding iets nieuws laten ontstaan uit de vormen die de natuur al heeft gecreëerd? De resultaten waren verrassend en heel persoonlijk. Het was bijzonder om te zien hoe ieder op een eigen manier naar dezelfde bladeren en dezelfde omgeving keek.

Het was een inspirerende middag vol ontmoeting, verwondering en creativiteit. Hopelijk hebben de deelnemers niet alleen genoten van de tuin en de opdrachten, maar ook nieuwe ideeën opgedaan die zij kunnen meenemen naar hun eigen klas in het komende schooljaar.

Tekst en afbeeldingen: Bibice Piets

De Nationale Buitenspeeldag 2026 was wederom een succes. Voor het tweede achtereenvolgende jaar was de tuin van Marres een van de locaties van de Nationale Buitenspeeldag, het landelijke initiatief van Jantje Beton dat kinderen uitnodigt om naar buiten te gaan en samen te spelen

Een impressie van deze bijzondere dag is te zien bij RTV Maastricht

De educatieafdeling van Marres heeft mij uitgenodigd om een workshop striptekenen te geven aan leerlingen van basisschool Schinveld. Een super dankbare en creatieve dag. 

De dag begon vroeg en vloog voorbij. Samen met andere docenten van Marres hebben wij wat creativiteit de basisschool ingeblazen. Ik had een workshop striptekenen voorbereid waarbij de leerlingen een stickervel en templates kregen die zij naar eigen creativiteit en fantasie mochten invullen. 

Alle kinderen begonnen meteen enthousiast en het was super om te zien hoe iedereen hun fantasie overbracht op papier. Het verbaasde mij enorm hoe goed alles ontvangen werd en met hoeveel plezier iedereen te werk ging. En ook de resultaten waren super!

Naar mijn mening is het creatief bezig zijn voor iedereen een hele mooie uitlaatklep en manier om tot rust te komen, vooral als je daarbij een eigen wereld en verhaal mag vormen. Dit was voor mijn gevoel dan ook precies hoe de leerlingen deze creatieve dag beleefd hebben: een fijne ‘losse’ afsluiting van het schooljaar.

Het was een super leuke dag met veel mooie striptekeningen, verhalen, met stickers, beplakte velletjes (en kinderen), trotste glimlachjes en vooral veel plezier.

Tekst en afbeeldingen: Lola Coenders

Soms begint een project heel anders dan verwacht. Wat start als een onderzoeksvraag, eindigt als een avond vol persoonlijke verhalen, herkenning en verbinding. Dat was het geval bij de samenwerking tussen Marres en een groep masterstudenten uit het PREMIUM-programma van de Universiteit Maastricht.

PREMIUM is het exclusieve honoursprogramma van de Universiteit Maastricht voor gemotiveerde masterstudenten. Gedurende vijf maanden werken studenten aan een praktijkopdracht voor een externe organisatie, waarbij ze ervaring opdoen buiten de muren van de universiteit en zich voorbereiden op hun toekomstige loopbaan.

Marres was één van de opdrachtgevers. De vraag die we de studenten meegaven was: hoe kunnen we meer verhalen verzamelen voor de Onzichtbare Collectie, en wat zouden we nog meer met deze verhalen kunnen doen?

De studenten begonnen enthousiast. Er werd onderzoek gedaan, ideeën werden verzameld en mogelijkheden verkend. Maar gaandeweg liep het proces vast. Wederzijdse verwachtingen bleken niet altijd helder en communicatie verliep soms stroef. Wat de ene partij bedoelde, kwam niet altijd zo aan bij de andere. Een klassiek geval van lost in translation.

Na een intensieve sessie met hun coach besloten de studenten om juist die ervaring centraal te stellen. In plaats van de frustratie te zien als een obstakel, maakten ze er het onderwerp van hun project van. Eerder dat jaar hadden ze een storytellingavond van Marres bezocht, en die ervaring bleef hangen. Daar ontstond het idee: wat als we een avond organiseren rondom de momenten waarop we elkaar niet begrijpen, ons verloren voelen of moeite hebben om onze plek te vinden?

Vanaf dat moment veranderde de energie. De studenten maakten de stap van onderzoekend en analytisch werken naar het daadwerkelijk organiseren van een evenement. Taken werden verdeeld, netwerken aangesproken en plannen omgezet in actie. 

Het resultaat was een drukbezochte storytellingavond bij Marres, met opvallend veel studenten in het publiek. Aan het begin van de avond werden de spelregels uitgelegd: iedereen die zijn verhaal deelt, verdient respect en aandacht. Naast enkele uitgenodigde sprekers was er ruimte voor een open mic. Dappere deelnemers schreven hun naam op een briefje en legden dat in een schaal. Wie werd getrokken, kreeg de kans om een verhaal te delen. 

De verhalen die volgden waren divers en persoonlijk. Over de frustratie dat een accent soms belangrijker lijkt dan wat je daadwerkelijk te vertellen hebt. Over het aanpassen aan een nieuwe cultuur en de vraag hoeveel van jezelf je daarin behoudt. Over de dubbelzinnige relatie met je moedertaal, nieuwe woorden die een blijvende indruk maakten, en momenten waarop je je volledig verloren voelde. Soms ontroerend, soms grappig en vaak herkenbaar.

Wat deze avond bijzonder maakte, was niet alleen het vertellen van verhalen, maar vooral het luisteren. In een tijd waarin communicatie vaak snel en vluchtig is, ontstond er ruimte voor aandacht, nuance en wederzijds begrip.

Zo werd een project dat begon met misverstanden uiteindelijk een avond waarop mensen zich juist gehoord voelden. Een mooie herinnering aan het feit dat achter iedere ervaring een verhaal schuilt en dat het delen daarvan ons dichter bij elkaar kan brengen.

Tekst en afbeelding: Farah Wilbers

Op dinsdag 19 mei 2026 trok het educatieteam van Marres er weer op uit voor een jaarlijkse heidag. Dit jaar namen we de term heidag erg letterlijk en trokken we met z’n allen de hei op! Onder begeleiding van kunstenaar en onderzoeker Stefan Cools en landschapsarchitect Sandra van den Beuken maakten we een wandeling en kregen we ondertussen allerlei opdrachten om onze ecologische kennis te vergroten. 

De ecologische en landschappelijke kennis staat centraal in de werkwijze van Stefan en Sandra en een belangrijk aspect van hun artistieke praktijk is het opnieuw onder de aandacht brengen van deze dikwijls verloren kennis. Dit doen ze door gedeelde ervaring en gezamenlijk handelen (of zoals Stefan zegt: “met de poten in de klei”) in plaats van het delen van ‘droge’ abstracte theorie. Zelf nieuwe dingen ontdekken aan de hand van opdrachten zorgt voor een andere mate van betrokkenheid en dat hebben wij op 19 mei mogen ervaren. 

Gezamenlijk de hoogte van een boom bepalen aan de hand van een gevallen tak of het bepalen van de leeftijd van de boom door de omtrek van de stam op te meten met een meetlint. Wat ik bijzonder vond was dat deze opdrachten niet alleen onze kennis vergroten, maar ook ons team dichter bij elkaar bracht. Het was leuk om buiten te ‘spelen’ en om speelsgewijs nieuwe ontdekkingen te doen. 

Na onze wandeling kregen we een uitgebreide lunch in het prachtige huis van Stefan en Sandra en hebben we als educatieteam nog een aantal belangrijke programma’s doorgesproken. Het is fijn om in zo’n inspirerende omgeving met z’n allen bijeen te komen, ondergedompeld te worden in de artistieke werkwijze van twee vernieuwende kunstenaars en gezamenlijk vooruit te kijken naar de educatieve programma’s die eraan zitten te komen. 

Tekst: Bibice Piets

Afbeeldingen: Farah Wilbers

Dit voorjaar mocht ik bij verschillende basisscholen langs voor ons Toon je Talent programma bij de tentoonstelling Porous Grounds, Sacred Codes. De klassen kregen 3 workshops op school en brachten een bezoek aan Marres. De deelnemende scholen waren BS Maurice Rose in Margraten en OBS De Spiegel en BS Petrus en Paulus in Maastricht.

Porous Grounds, Sacred Codes is ontwikkeld in samenwerking met het Senegalese kunstinstituut RAW Material Company in Dakar en toont werk van zeven kunstenaars met wortels in West Afrika. Hoewel iedere kunstenaar een eigen signatuur behoudt, staat het bijzondere, collectieve maakproces centraal. Ook onderzoekt de tentoonstelling hoe niet alles uit een cultuur voor iedereen zichtbaar hoeft te zijn. Ieder mens en iedere cultuur heeft het recht om geheimen te hebben. Als we die verborgen kant beschermen, blijft een cultuur uniek. Dit zorgt voor wederzijds respect en brengt mensen dichter bij elkaar.

Na aanleiding van de tentoonstelling hebben we het in de klas gehad over het koesteren van iets wat je dierbaar is, iets wat bij jou hoort en wat je voor jezelf wil houden. Hoe kun je hier toch uitdrukking aan geven, zonder alles prijs te geven? De leerlingen hebben gewerkt aan een amulet – een klein kunstwerk dat je bij je kunt dragen – als ode aan dat wat ze koesteren. 

De eerste workshop was een introductie tot het thema en onze zintuiglijke manier van werken. We deden een gezamenlijke beweegoefening om als groep op elkaar af te stemmen en de collectiviteit van de groep te ervaren. Met het zintuiglijk onderzoeken van verschillende voorwerpen, werden de leerlingen tevens uitgenodigd tot het associatief verbinden van een gevoel of verhaal aan een materiaal. Zo bereidden ze zich voor op het maken van het amulet en het kiezen van passende materialen om hun eigen verhaal mee uit te drukken.

Het enthousiasme van de kinderen spatte ervan af, ze gingen gedreven aan de slag. Ook bij het bezoek van de tentoonstelling waren de leerlingen vol verwondering en enthousiasme. Je kon merken dat hun nieuwsgierigheid gewekt was in de voorafgaande workshops op school. En al was de tentoonstelling voor sommigen iets te ongrijpbaar, het was hoe dan ook een ervaring voor ze. Een van de groepen had het geluk Maguette Dieng, een van de deelnemende kunstenaars, te treffen en met haar te werken en ervaringen over de tentoonstelling uit te wisselen. Ze waren onder de indruk. En ik was blij de kinderen zo respectvol en onder de indruk te zien.

Tekst: Dagmar van Wersch

Op 11 en 12 Mei brachten de leerlingen van het Stella Maris college een bezoek aan Marres. Dit was georganiseerd op een dag waarbij de leerlingen meerdere culturele instellingen in Maastricht bezochten. Dit is ook de laatste week van de tentoonstelling Porous Grounds, Sacred Codes, dus de leerlingen waren nog net op tijd om deze mooie tentoonstelling te bezoeken.

Door de dag bezochten 3 verschillende klassen de tentoonstelling. De eerste groep was erg respectvol en rustig. Sommige leerlingen moesten nog even wakker worden en hadden moeite om een connectie te vinden met de werken. Tijdens het programma hadden de meeste leerlingen toch een link kunnen leggen met wat ze al kennen. Vooral tijdens de broodverhalen opdracht kwam de groep los en werden er mooie persoonlijke verhalen gedeeld.

De tweede groep had wat minder zin in het bezoek, wat ze bij binnenkomst al duidelijk uitspraken. Eenmaal in de tentoonstelling werden de leerlingen toch geprikkeld. Sommige kamers vonden ze griezelig en eng door het licht en geluid in het huis. Ook later tijdens de opdrachten had iedere leerling toch iets gezien wat hen interesseerde, zoals het pakje sigaretten dat onderdeel is van het werk van Hamedine Kane. 

De laatste groep was al wat vermoeider van een hele dag cultuur snuiven. Desondanks waren leerlingen verrast door het werk van Yacine Tilala Fall, en specifiek door het gebruik van dierenhuiden in het werk. Dit kunstwerk bracht een disscussie over het gebruik van dierlijke producten op gang.

Het was een geslaagde middag, waarbij de meeste leerlingen toch met een nieuw inzicht naar buiten zijn gelopen. Zelf was ik ook tevreden over mijn laatste rondleiding door Porous Grounds, Sacred Codes.   

Tekst: Tom Alink

Bezoek: maandag 11 en dinsdag 12 mei 2026