Even voorstellen: Nadine!

Hey! Ik ben Nadine en ben vanaf deze week werkzaam als junior educatie medewerker bij Marres – Huis voor hedendaagse cultuur. Met veel liefde voor kunst en cultuur ga ik aan de slag om de waarden en visie van de educatie afdeling zo goed mogelijk naar buiten te brengen.

Vanaf kinds af aan ben ik opgegroeid met diverse culturen om mij heen ondanks dat ik zelf vrijwel volledig Nederlands ben. Mijn familie heeft altijd gereisd van Azië tot de Verenigde Staten om op bezoek te gaan bij familie of gewoonweg hun passie voor reizen. Mijn ouders hebben mij vanaf dat ik geboren ben altijd mee genomen op verre reizen en hebben me laten kennis maken met de verschillende culturele en maatschappelijke kanten van een land. Zo reisde wij af naar stammen diep in de bossen van Borneo maar bezochten wij ook de langdurende bruiloft van mijn oom en tante in India. Op deze manier leerde ik kennis maken met ontzettend veel verschillende soorten mensen, natuur, talen, geschiedenis, godsdiensten, voedsel, kunst, muziek, gewoonten en gebruiken. Cultuur is een belangrijk stuk van iedereen zijn persoonlijkheid en deel van het dagelijks leven.

Tijdens mijn reizen wekt het visuele aspect van de verschillende culturen als eerste mijn interesse. Het beeld geeft voor mij de eerste indruk, of het nou kleding, kunst of architectuur is. Alleen zijn deze aspecten niet beperkt tot wat het oog laat zien. Niet alleen de visuele uiting van cultuur speelt een rol maar kijk eens naar alle andere zintuigelijke waarnemingen. Hoe voelt de stof waarvan je sari gemaakt is? Wat zijn de geuren die bij blijven in je herinnering als je door de souks loopt? Welke klanken hoor je allemaal tijdens de gebedsoproep van de Moskee? En dan mijn favoriete waarneming: smaak! Naast kunst is koken en eten mijn tweede passie. Ik kan hele dagen experimenteren met allerlei smaken en kruiden vergezeld door good company. Groot pluspunt voor mij is dat er onder Marres het heerlijke Mediterraanse restaurant ‘Marres Kitchen’ ligt!

Hedendaagse kunst geeft een goede weergave van huidige, relevante gebeurtenissen en persoonlijke expressies van de kunstenaar weer. De combinatie van de soorten materialen en vaak zelfs media brengen dagelijks een hele nieuwe wereld van kunsten met zich mee. Door de internationalisering en opkomst van digitale technieken zijn werken van over de hele wereld steeds makkelijker voor exposities om deze tentoon te stellen, of voor de bezoeker om deze te kunnen bezoeken. Het bieden van een divers, internationaal programma op het gebied van hedendaagse kunst kan door de juiste combinatie van werken een interessante, leerzame mengelmoes van perspectieven bieden die ervoor zorgen dat je door middel van kunst en waarneming meer leert over gebeurtenissen in zowel andere culturen als je eigen. In deze manier van leren wil ik nog meer groeien om zo ook bij te dragen aan de ontwikkeling van inclusiviteit en diversiteit in de kunstensector en dit over te dragen aan de volgende generaties. Dit maakt Marres mogelijk voor mij. Ik hoop jullie snel te zien bij een bezoek aan onze nieuwe Limburg Biënnale!

Call to Action

Dit keer een Engelstalige video op de blog…
Ieder jaar daagt Marres Premium studenten van de University of Maastricht uit om een onderzoek naar de zintuigen te ontwikkelen. Dit jaar kregen de studenten een extra moeilijkheidsgraad erbij door de corona crisis!

In de video hoor en zie je hun oproep om aan het onderzoek over ” de geluiden van thuis” mee te doen.

Sounds of homes challenge

Every year, Marres hosts an honor’s program titled premium for Maastricht University. The program organizes MA students in interdisciplinary teams to engage in practical research. This year’s Marres team consists of master students Claire Gilliot (FR, International Law), Talisha van Beek (NL, Medicine), Lily Niemi (US, Art, Literature and Society) and Romy Kumpfel (DE, Global Health). Marres challenged them to craft a vocabulary for sensory experiences. Due to the corona quarantine, they redirected their research to sensory experiences at home. The call underneath follows from this new exploration.

Call for domestic sounds
We can all envision the ringing or our alarm, the squeaking of the steps, or the percolating of coffee. But did you ever listen to other sounds, of kitchen utensils, bathroom equipment, or moving furniture? We want you to record your favorite sound for us. Here are steps that can help you do so:

When you are cooking, walking around, doing something, listen closely to the sounds you make with the objects you use.
Select your favorite sounds and record it in a max. 30 sec video of it (mobile phone quality is fine, ask your family members or roommates to help if you need them)
Send the recording directly or via wetransfer to premiummarres2020@outlook.com (please add your name, age, location and occupation)

Marres heeft jou nodig!

Heb je je ooit afgevraagd hoe het is om geen kunst te kunnen zien?

Op het moment kun je niet naar een concert, museum of voorstelling en merk je misschien dat je met een beeldscherm toch indrukken mist.
De sfeer, om te beginnen. Maar ook geur en gevoel (of het bedenken hoe iets zou voelen als je eraan zou mogen komen) zijn via een plat beeld toch echt anders.

Iemand die het zintuig zicht mist, maakt vaak intensiever gebruik van zintuigen als tast, reuk en gehoor. Als je wel eens een rondleiding van Marres hebt meegemaakt, weet je dat wij graag al je zintuigen wakker maken. Nu je ook school grotendeels via de computer moet volgen en vakken als muziek en tekenen vaak wegvallen, willen we je graag tussen wiskunde en Nederlands even meenemen in een fijne herinnering van… jou!

Je hebt vast wel eens iets gezien of gehoord (een beeld, schilderij, muziekstuk, rapper, DJ, theater, toneel, dans) waar je even helemaal van ondersteboven was. Een dikke ‘WOW!’ of juist een heel zacht ‘ohh…’, ontroering of zelfs een lachbui?

In onze ‘Onzichtbare Collectie’ verzamelen we ingesproken ervaringen met kunstwerken. In eerste instantie werden die verteld door mensen die in de kunst werken. In de tweede fase laten we juist mensen aan het woord die ‘alleen maar’ vanuit hun gevoel en ervaring vertellen. Kennis van de achtergrond van een kunstwerk of uitvoering is dus niet nodig!

Je kunt twee dingen doen:

  1. Luister naar de gesproken kunstverhalen, laat je verbeelding gaan en transformeer je verbeelding naar beeld, door te tekenen of te boetseren. Deel je creatie vervolgens met ilse.vanlieshout@marres.org
  1. Spreek je eigen verhaal in. Kies een culturele ervaring die veel indruk op je gemaakt heeft. Dit kan een kunstwerk zijn, maar ook een dansvoorstelling of een concert waar je bent geweest. Probeer al je zintuigen te gebruiken bij het beschrijven van deze complete ervaring.
    Vertel ons je naam en waar je het kunstwerk voor het eerst zag, hoe het eruit zag, wat dit kunstwerk en eventueel de kunstenaar/maker voor je betekent.Je kunt voor het gemak eerst een lijstje maken met alle zintuigen onder elkaar en daar steekwoorden achter schrijven, bijvoorbeeld:
    -Tast: ‘Het voelde een beetje glibberig.’ of ‘Ik mocht er niet aankomen maar ik denk dat het scherp zou zijn.’
    -Geur: ‘Ik kon het kunstwerk zelf niet ruiken maar er stond een mevrouw naast me met heel veel parfum op, die rook een beetje zoet en stoffig .’
    Enzovoort, probeer zoveel mogelijk terug te halen uit je herinnering!Om de opname te maken heb je een telefoon, laptop of tablet nodig waar je met de dictafoon app (of een vergelijkbare app) audio kunt opnemen. Daarbij is het belangrijk om de ervaring in een rustige omgeving op te nemen, zodat er zo min mogelijk storende bijgeluiden zijn. Je kunt je fragment eventueel nog bewerken in bijvoorbeeld de Garageband-app.   Stuur je fragment naar ilse.vanlieshout@marres.org , dan zetten wij het voor je online op onze website!

We dagen jullie uit om je eigen kunstervaring op te nemen!

Via deze link kun je alvast luisteren naar een aantal personen die jullie zijn voorgegaan.

De Onzichtbare Collectie  is een verzameling audiobeschrijvingen van visuele kunstwerken, die verteld worden door verschillende kunstkenners. De Onzichtbare Collectie werd tijdens de Museumnacht Amsterdam in 2018 gelanceerd door Mediamatic. In 2019 heeft Marres zich aangesloten als partner van dit project. Deze collectie is een doorgaand project en blijft groeien. 

 

 

‘Yes, please!’ Tweede en voorlopig laatste deel..

tekst: Hanneke van Dongen

Deze blog heeft lang op zich laten wachten.
De bedoeling was uitgebreid verslag te doen van de rondleidingen die 10, 11 en 12 maart plaatsvonden. Op dat moment waren we nog in het stadium ‘geen handen schudden’. Aan het einde van dezelfde week viel het doek voor ettelijke tentoonstellingen, voorstellingen, optredens en dus ook voor ‘Yes, please!’.

Vervolgens werd elke aanzet tot deze blog achterhaald door nieuwe feiten en maatregelen en ziet het er inmiddels naar uit dat ‘Yes, please!’ niet meer door publiek ervaren zal worden. Dus ook niet door leerlingen.

10 en 11 maart werd ‘Yes, please!’ bezocht door 5e jaars leerlingen VWO van het Porta Mosana College. Er lag een heldere opdracht vanuit school: de leerlingen waren bezig aan hun eindpresentatie voor CKV*.
Aan Marres het verzoek om deze leerlingen een handje te helpen bij het vinden van inspiratie en invalshoeken, vanuit de bestaande tentoonstelling.

Een deel van het team educatie heeft zelf CKV gegeven in het regulier onderwijs, Marres heeft inmiddels heel wat ervaring met onderwijs op maat en de tentoonstelling over erotische fantasieën, juist bij deze doelgroep, bleek enorm drempelverlagend te werken.
De rondleidingen en bijbehorende workshops werden een mix van luchtig vermaak (bijvoorbeeld in De Keuken, waar zweepjes en andere attributen natuurlijk wel wat hilariteit veroorzaakten), diepe concentratie (in Het Membraan), speelse verwondering, ontspanning (de ruimte met het tapijt) en serieuze gesprekken. Voor nagenoeg elk persoonlijk CKV-onderzoek werd een passende insteek bedacht om naar de tentoonstelling te kijken. Zo was er een leerling die dacht ‘niks te kunnen’ met deze expositie, omdat zij met architectuur bezig was. ‘Maar deze expositie staat in een gebouw.. Wat valt je op aan dit gebouw? Hoe hebben de makers gebruik gemaakt van het huis van Marres, waar denk je dat ze tegenaan gelopen zijn en hoe hebben ze dat opgelost?’
De gesprekken gingen -zoals altijd bij Marres- vanuit de persoonlijke beleving van de leerlingen naar de buitenwereld. Deze insteek is meteen het grootste verschil tussen reguliere rondleidingen en de zintuiglijke benadering van Marres.

Een veelgehoorde reactie was: ‘Dit had ik helemaal niet verwacht, dit is écht leuk!’ Bij doorvragen bleek dat twee dingen als verrassend en positief ervaren werden: het feit dat alle gesprekken vertrokken vanuit de leerlingen zelf; hun mening, gevoel, ervaring of visie en het feit dat je in ‘Yes, please’ nu eens niét overal vanaf moest blijven.

De ruimte om fysiek contact te mogen maken met de werken in de tentoonstelling in combinatie met gesprekken over kunst, CKV, intimiteit, vertrouwen en wat al niet meer, maakte dat de meeste leerlingen anders vertrokken dan ze binnenkwamen.
De sfeer ging van giechelig via aandachtig naar een groeiend besef dat de enige grenzen die er naast de wettelijke grenzen werkelijk toe doen, de grenzen zijn die jij voor jezelf bepaalt.

12 maart kwam er een groep kleuters van de Montessorischool naar Marres. Hier werd uiteraard niet over zinnelijke fantasieën gepraat, de kinderen werden meegenomen in een tactiele ervaring zonder erotische context. Voor de kleintjes die gewend zijn aan ‘Kijken met de oogjes, niet met de handjes!’ werd de ervaring van mogen voelen en daar woorden aan geven of over tekenen, een bijzondere belevenis.

Al met al.. na de eerste rondleidingen en workshops was het team educatie overrompeld, ontroerd en vooral verdomd gemotiveerd om uit ‘Yes, please!’ alles te halen wat er te bieden was. En dat was veel.
Zoals heel veel andere mooie initiatieven die ‘on hold’ staan, mag het nu even niet zo zijn.
Maar nu we in onze directe fysieke contacten plots zo beperkt worden, is er wellicht des te meer ruimte voor onze fantasie, op welk gebied dan ook..

We werken achter de schermen door aan ons educatieve programma en in onze dagdromen verheugen we ons alvast weer op de volgende groepen leerlingen, al zal dat waarschijnlijk in een nieuwe tentoonstelling zijn.

Intussen nodigen we jullie graag uit om het virtuele aanbod van Marres te bekijken. Een interview over het maakproces van ‘Yes, please!’ vind je hier . 
Het hele virtuele aanbod (misschien wil je jouw ervaring van ‘Yes, please!’ met ons delen in de Onzichtbare Collectie?) vind je hier.

*CKV: Culturele en Kunstzinnige Vorming, een landelijk verplicht vak voor alle leerlingen in het middelbaar onderwijs.

Rondleiding en preview ‘Yes, please!’ – Vrijeschool Parkstad

tekst: Hanneke van Dongen

Terwijl achter de schermen en in sommige ruimtes nog hard gewerkt wordt aan de laatste details voor de officiële opening van ‘Yes, please!’ , mag een klas van Vrijeschool Parkstad uit Heerlen met ons het spits afbijten. De eerste educatieve rondleiding is bij elke tentoonstelling spannend: hoe reageren jongeren op deze tentoonstelling? Welke ruimtes werken goed en welke zijn misschien toch te ongemakkelijk? ‘Yes please!’ is niet alleen een zintuiglijke ervaring, maar gaat ook nog eens over erotische fantasieën. Hoe pakken we dat aan, zodat iedereen zich veilig voelt en het geen giebeltoestand wordt?

We boffen: Lucas de Man himself is in huis en wil de jongeren graag welkom heten en een introductie geven voor zij het werk gaan bekijken. Lucas legt met passie en bevlogenheid uit dat deze tentoonstelling niet gaat over seks, maar over kwetsbaarheid en onzekerheid. Over hoe wij allemaal bang zijn ‘niet goed genoeg’ te zijn en dat we ons daarom soms anders voordoen dan we eigenlijk (willen) zijn. En dat het jammer is dat we onszelf in het dagelijks leven soms zo verschuilen, omdat je het zo gek niet kunt bedenken of iemand anders vindt juist die eigenschappen geweldig aan jou.. De tentoonstelling is een ode aan de kwetsbaarheid en aan wat ons mensen onderscheidt van dieren: de fantasie.

De jongeren van Vrijeschool Parkstad zijn bezig met het thema ‘conceptuele kunst’ en vanuit die invalshoek wordt de tentoonstelling dan ook bekeken. Hoe zet je een misschien nog vaag idee om in een concreet werk? Hoe doe je onderzoek naar de (on)mogelijkheden van het uitvoeren van je idee?

De praktische benadering van de rondleiding is mooi in balans met de allesbehalve rationele werken die de jongeren zien, horen en voelen. In ‘De Keuken’ worden wat attributen giechelend uitgeprobeerd en iemand zit een minuut of tien lekker in de koelkast. In het membraan wordt geconcentreerd gelezen en flink gediscussieerd. Beneden, op het tapijt, komt iedereen weer tot rust. Een enkeling doezelt zelfs weg.

Tijdens de nabespreking krijgen we van de scholieren waardevolle feedback. Deze nemen we uiteraard mee naar de volgende rondleidingen!

Yes, please!, Marres, Marres educatie, Maastricht
Lucas de Man verwelkomt samen met Marc Alberto de eerste scholieren bij ‘Yes, please!’

Kunst op Locatie (Kulo)

door Kiki Goossens, medewerker educatie

Wat betekent het om 5 middagen bij Marres te besteden? Die vraag kwam bij de 7 deelnemers van het KULO project bovendrijven toen ze bij Marres voor de deur stonden.  Al buiten het huis waren er geluiden te horen, geluiden die de nieuwsgierige oren naar binnen leidden. 

Samen hebben we ons laten meevoeren (en soms afstoten) door de tentoonstelling The Waves van Espen Sommer Eide die bij Marres te ervaren was. De ruimtes zijn leeg, op een grote zwarte speaker en enkele zelfgemaakte ronde speakers na. 

Niet gemakkelijk wanneer je verwacht schilderijen of sculpturen te zien en je dan plots moet vertrouwen op je oren en je gevoel. Door wat langer in de ruimtes te blijven, je ogen dicht te doen en je te verplaatsen werd het steeds makkelijker om te vertellen over wat je hoort, waar je aan moet denken, hoe je je voelt bij een geluid en wat je nu eigenlijk van deze tentoonstelling vindt.

“Hoe langer je luistert en hoe meer je je concentreert hoe meer verschillende geluiden je hoort.”  – Ward

“Het was een aparte ervaring omdat ik me in elke kamer anders voelde – soms heel rustig en soms helemaal niet.” – Sara

“Ik vond de geluiden klinken alsof er veel spanning was, ik zag allemaal scenario’s voor me. Als ik mijn ogen sloot gaf ik me over aan de geluiden, voelde ik de trillingen en werd het geluid fijner – ik ging een soort van zweven.” – Puck

“Iedereen hoort of vindt iets anders bij de geluiden – ik moest denken aan het verlossen van migraine met geluiden. Een fijn gevoel dus!” – Alisschia

Na het bezoek aan de tentoonstelling hebben de jongeren gebrainstormd over hoe je een eigen kunstervaring kan omzetten naar een ervaring voor iemand anders. Dit gebeurde naar aanleiding van de Onzichtbare Collectie, waarbij er verhalen verzameld worden over de persoonlijke ervaring en interpretatie bij een kunstwerk. Daarnaast is er de aankomende tentoonstelling bij Marres Yes, Please!, waar het zintuigelijk ervaren van plezier en fantasie centraal staat. 

Een ieder koos zijn/haar eigen insteek voor dit project: werken met een gesproken eigen kunst-ervaring of werken met een ‘Guilty pleasure’.

Zo maakte Ward een geluidsverhaal waarin hij verteld over hoe het is om deel uit te maken van een schilderij dat grote indruk op hem heeft gemaakt, namelijk ‘De kindermoord in Bethlehem’ uit het Rijskmuseum. Puck nam ons mee in haar droomwereld met een combinatie van tekeningen, een kleisculptuur, een animatiefilm en een gedicht.

Sara gaf ons een inkijk in haar verzameling Power Rangers – we zagen alle verschillende varianten en kleine verschillen tussen de karakters en soorten Rangers in haar verzameling foto’s en bewegend beeld. Alisschia deelde met ons haar liefde voor ASMR-video’s en liet ons zelf ervaren wat dat met je kan doen: je fijne rillingen geven of je ietwat geïrriteerd maken. Dankzij Loeck voelde we ons allemaal echte Sjenge, hij liet ons Maastrichtse uitspraken lezen door een lens die ons wat liet waggelen op onze benen (het is tenslotte Carnaval!).

Job maakte in Photoshop een beeld waarin zijn muzieksmaak naar voor kwam, dit liet hij zien in combinatie met muziek uit zijn eigen playlist.

De jongeren presenteerden dit allemaal vakkundig aan een publiek dat graag de verschillende ervaringen onderging.

Een mooi resultaat van uiteenlopende onderzoeken naar het delen van een ervaring en het vertalen van jouw verhaal. 

Bedankt Job, Puck, Alisschia, Ward, Sara, Loeck en Gizem!

‘Yes, please!’ – Gastblog van Lisa Alzer

Onze stagiaire Lisa Alzer vertelt over haar recente ervaringen bij Marres:

‘Vier studenten van de Bernard Lievegoed school, Nienke, Boris, Lucas & Maika, uit Maastricht hebben tijdens hun tiendaagse stageperiode een eigen zintuigen challenge en een podcast aflevering voor de Onzichtbare Collectie ontwikkeld. 

Met de nieuwe tentoonstelling ‘Yes, Please!’, in het achterhoofd gingen ze aan de slag met het ontwikkelen van een zintuigen challenge. Aan het begin van hun onderzoek kregen ze de vraag: Hoe kan je intimiteit en gevoeligheid van de aanraking bespreekbaar maken voor jongeren? Vanuit dit startpunt hebben de vier jongeren hun zintuigen proberen te prikkelen en onderzoeken. Hoe kan intimiteit worden uitgedrukt in geur, beeld, smaak en geluid en hoe kunnen deze zintuigen worden geactiveerd in een challenge? Na te hebben geëxperimenteerd met verschillende ideeën en hun eigen reacties op zintuiglijke ervaringen, zijn de jongeren uitgekomen bij het idee van een soort modern biechthokje waarin de zintuigen worden geactiveerd en de intimiteit bespreekbaar wordt gemaakt.

De box heeft de de naam Vibe Fluisterbox gekregen, een plek waar intimiteit wordt beleefd door vragen en de zintuiglijke setting. Je kunt deze box vanuit weerzijdes betreden zodat het onduidelijk is met wie je in gesprek gaat. Wanneer je de Vibe Fluisterbox betreedt, bevind je je in een dromerige kamer waar je antwoord mag gaan geven op een aantal vragen. In het midden van de box hangt een licht doorschijnende doek. Aan de andere kant van het doek is de andere ruimte. In deze andere ruimte worden de vragen gesteld en de antwoorden opgeschreven op stickers die naderhand op de muur worden geplakt. De personen in de box zitten dicht op elkaar. Ze kunnen elkaars ademhaling voelen en horen. Om de setting nog iets intiemer te maken worden de vragen en antwoorden op fluistertoon besproken. De hele ervaring moet ervoor zorgen dat, door bepaalde zintuigen uit te schakelen en andere te stimuleren, de deelnemers aan deze zintuigelijke challenge hun intiemste gedachtes verwoorden. 

Naast de Vibe Fluisterbox hebben de jongeren gewerkt aan het beschrijven van hun eigen kunstervaringen en deze bewerkt tot een aflevering van de Onzichtbare Collectie. In de Onzichtbare Collectie beschrijven kunstprofessionals, maar ook jongeren, ouderen en andere doelgroepen, hun favoriete kunstwerk in een podcast. Om op deze manier blinden en slechtzienden toegang te geven tot kunstwerken die voor hen visueel onbereikbaar zijn, maar ook om de zintuiglijke waarneming en communicatie in het algemeen meer bespreekbaar te maken. De jongeren hebben zelf een kunstwerk geselecteerd en ze spreken over een persoonlijke ervaring. Wat voelen, ruiken, fantaseren of horen zij als ze aan dit kunstwerk en de ervaring denken? Van hele analytische beschrijvingen tot hele zintuiglijke ervaringen die je meenemen naar een andere wereld. Beluister de gehele podcast van de jongeren hieronder:

 

Training the Senses op het Amadeus Lyceum in Utrecht/Vleuten

tekst: Hanneke van Dongen

Marres Educatie werd 15 en 16 januari uitgenodigd om twee dagen lang met de dertien brugklassen van het Amadeus Lyceum aan de slag te gaan, ter introductie van de themaweek ‘Groene Vingers’. Deze themaweek (die na de toetsweek start) is een vakoverstijgend project tussen de afdelingen Beeldend en Mens & Natuur. De leerlingen leren zowel over de biologische kant van planten als over vormgeving en zullen in de loop van deze week de opgedane kennis inzetten om hun eigen fantasieplant te creëren.

Maar hoe doe je dat, ontwerpen? Hoe kijk je naar een plant met meer dan een vluchtige blik? Hoe leer je over een plant op een manier die je fantasie prikkelt en waardoor je inspiratie krijgt om zelf een nieuwe soort te bedenken? 

Om de leerlingen te helpen in het creatieve proces, is het zintuigenprogramma van Marres ingevlogen. In overleg met de begeleidende docenten van het Amadeus Lyceum is een lesprogramma ‘Training your Senses’ op maat gemaakt met inleidende opdrachten over luisteren en kijken, gevolgd door een praktijkopdracht. De leerlingen starten met het verbeelden van een gesproken kunstfragment uit ‘De Onzichtbare Collectie’.

Op de luisteropdracht volgt een kijkopdracht, een viewpoint opdracht. De leerlingen gaan staan en krijgen een korte instructie over  je manier van staan . Het is goed te zien hoeveel leerlingen letterlijk en figuurlijk open staan voor een ontspannen, zelfverzekerde houding. Marres Educatie is ervan overtuigd dat de manier waarop je (in het leven) staat, een belangrijk verschil maakt in je dagelijkse zijn en doen. Vervolgens krijgen de leerlingen de opdracht 360 graden te draaien en daarbij goed op te letten wat ze zien. Als iedereen een rondje gedraaid heeft, moeten de ogen dicht. Daarna wordt een persoon of object benoemd. Weet je waar deze persoon/dit object zich in de ruimte bevindt?

Na deze twee opdrachten zitten de leerlingen al in een andere mindset dan toen zij het lokaal binnenkwamen. De opdracht, die bestaat uit 7 analytische kijk, voel en ruik activiteiten,  wordt uitgelegd en alle groepjes krijgen een groot vel papier en een echte plant. Van veel planten is na het uitvoeren van de zeven deelopdrachten weinig meer over: er is uitgebreid onderzoek gedaan!

Het waren twee intensieve en heerlijke dagen! Met grote dank aan de begeleidende docenten die hun leerlingen goed hadden voorbereid en die tijdens de workshops bijzonder betrokken en enthousiast waren, wat natuurlijk doorwerkte op de jongeren. Er zijn prachtige posters gemaakt, er is volop geëxperimenteerd met gevoel (is dit blad harig, glad, ruw, of nog iets anders?), geur (trek een blaadje van de plant af: wat gebeurt er? En hoe ruikt het als je het tussen je vingers fijnwrijft? Hoe kun je die geur omschrijven, verder dan ‘vies’ of ‘lekker’?)
Zo was er een leerling die zich na het ruiken van de mini-cipres per direct in een zomers warm land waande 🙂

We zijn heel benieuwd naar de fantasieplanten die de leerlingen na deze oefeningen zullen gaan maken en als we daar de resultaten van zien zullen we ze natuurlijk met jullie delen!

Kommetje Kunst

tekst: Hanneke van Dongen

Het is elke tentoonstelling weer een verrassing voor Marres Educatie: hoe zullen jongeren tijdens groepsbezoeken met school reageren op de tentoonstelling van dit moment?
Marres heeft geen vaste collectie en dus ook geen standaard educatief pakket. Al gaat elke tentoonstelling over het prikkelen en ervaren van de zintuigen: de insteek om die prikkeling met jongeren te delen wisselt elke keer als het huis weer is overgenomen door nieuwe kunstenaars.
Zo ook tijdens Kommetje Kunst*: de tentoonstelling ‘The Waves’ van Espen Sommer Eide moest nog officieel geopend worden toen de eerste klassen langskwamen voor een bezoekje van drie kwartier.

Het op het eerste oor abstracte geluid van Espen, speciaal gecreëerd vanuit en voor het huis van Marres, bleek voor het gros van de leerlingen vooral fascinerend. Na een eerste kennismaking met de muziek (benedenverdieping) werd op zolder verder gewerkt met luisteroefeningen, bijvoorbeeld door al tekenend vrij te associeren bij de plaat van Espen. Na deze oefeningen werd de tweede verdieping bezocht, waarbij leerlingen aangaven dat ze nu heel anders luisterden dan toen ze binnenkwamen.
Zo nu en dan was er iemand die de muziek zó intens fysiek voelde, dat hij of zij er letterlijk even afstand van moest nemen. Ook deze ervaringen bleken waardevol: zoveel kan muziek/geluid dus met je doen! Een paar meiden ging zodanig op in het vrij associeren dat ze zich na een tijdje luisteren naar de samples uit de kleine speakers in de middeleeuwen waanden. Met tegenzin kwamen ze de spannende ruimte uit om weer gewoon in 2019 verder te gaan.

Al met al, na een flinke doop met heel wat klassen achter elkaar, kunnen we gerust stellen dat ook The Waves weer geweldig aanknopingspunten geeft om jongeren mee te nemen in een golf van ervaringen.

*In samenwerking met Kaleidoscoop bieden verschillende kunst- en cultuurinstellingen een reeks rondleidingen en/of workshops aan, om leerlingen (onderbouw voortgezet onderwijs) in één dag kennis te laten maken met verschillende kunst- en cultuurvormen. 

 

Workshop Bernard Lievegoedschool

tekst: Hanneke van Dongen

In het dramalokaal van de Bernard Lievegoedschool in Maastricht is het deze dinsdagmiddag veel warmer dan buiten: twee klassen komen na elkaar een workshop volgen. Deze workshops hebben als centraal thema het contact tussen je eigen lichaam en de buitenwereld. Dit contact kan fysiek zijn, maar ook veel subtieler dan dat. Hoe vertellen je oren je waar je bent, bijvoorbeeld?

De workshop wordt gegeven door Thijs en Elsa, twee acteurs van Stichting Nieuwe Helden. Inderdaad: de stichting die ook aan de slag gaat met ‘Yes, Please!’, de volgende tentoonstelling in Marres. Ook van Marres Extended zijn twee personen aanwezig: Tim en Jamie staan klaar om na afloop wat te vertellen over de jongerenafdeling, vragen te beantwoorden en tijdens de workshop inspiratie op te doen, ter voorbereiding op het programma dat zij zelf mee gaan ontwikkelen. 

Na een korte introductie nemen Thijs en Elsa de leerlingen stapsgewijs mee in een intense ervaring van aanwezigheid in de ruimte. 

Tijdens de inleidende opdracht gaat iedereen op de grond liggen en volgt een uitleg over geluid. Wat hoor je? Hoe ver is dat geluid bij jou vandaan? Het geluid wordt verdeeld in drie ‘schillen’. De derde en buitenste schil bestaat uit alle geluiden die van buiten het lokaal komen. Een overvliegend vliegtuig. Een langsrijdende auto. Gepraat vanuit het aangrenzende lokaal: alle geluiden die weliswaar hoorbaar zijn, maar zonder dat de oorzaak ervan werkelijk fysiek aanraakbaar is.
De tweede schil bestaat uit alle geluiden die in het lokaal te horen zijn. De klok, de airco, de schuivende stoel of voet van een klasgenoot..
De eerste schil hoort niemand behalve jij zelf of iemand héél dichtbij jou: je ademhaling, je hartslag, je hand die over je trui beweegt.

De hele klas ligt geconcentreerd op de grond te luisteren, tot de opdracht volgt om op te staan en naar een zelfgekozen geluid toe te bewegen. Sommigen lopen richting klok, anderen richting de muur waarachter een andere klas te horen is. Een docent komt het dramalokaal binnen en kijkt verrast als een groot deel van de groep zich zwijgend zijn kant op beweegt: een reactie op het geluid van de deur. 

Na een aantal oefeningen in fysiek bewustzijn, wordt de groep in tweeën verdeeld. De ene helft gaat langs de muur op stoelen zitten, de andere helft staat in een rij, gezicht naar de leerlingen op de stoelen.
De opdracht klinkt even eenvoudig als ondoenlijk: zonder iets met elkaar af te spreken, zonder een teken te geven, zonder elkaar aan te kijken moet de groep als één geheel tegelijkertijd een stap vooruit zetten. Hoe weet je wanneer de anderen een stap gaan zetten? Daar moet je al je zintuigen, ook de zintuigen die je inmiddels niet meer dagelijks gebruikt, voor openzetten. Of aanzetten. Een leerling spreekt uit wat anderen misschien denken: ‘Ik weet niet hoe ik dat moet doen.’ 

Thijs vertelt hoe afgelopen week een groep ukken de opdracht ogenschijnlijk moeiteloos uitvoerde. Kennelijk ‘weten’ kleuters wel hoe je kunt afstemmen op de mensen op je heen zonder zicht of stem te gebruiken. Is dit aanvoelen een aangeboren vaardigheid die door oefening weer wakker gemaakt kan worden? We zullen het de komende tijd bij Marres en op locatie gaan zien..